|
|
Mücerreb-nâme’deki Tiryâk Formüllerinin Eczacılık Açısından Değerlendirilmesi
Dr. Sevgi ŞAR,a Dr. Kenan SÜVERENb
aEczacılık İşletmeciliği AD, Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi, bSerbest, ANKARA
Antik çağda akrep ve yılan sokmalarına karşı kullanılan tiryâk, daha sonraki yüzyıllarda da değerini kaybetmemiş ve her derde devâ ilaç olarak kullanılmıştır.
Ortaçağ da İslâm Tababetinde de önemli bir yeri olan tiryâk, özellikle İbn Sînâ’nın (980-1037) Kānûn adlı eserinde de çok faydalı ilaç olarak belirtilmektedir. Selçuklu ve Osmanlı Döneminde yazılmış olan birçok tıp eserinde de tiryâkla ilgili terkiplere rastlanmaktadır. XV. yüzyılda yaşamış olan ünlü hekim Şerefeddîn Sabuncuoğlu’nun (1386-1468’den sonra) kendi deneyimleri sonucu yarar gördüğü ilaç terkiplerini topladığı Mücerreb-nâme’de tiryâklardan bahsedilmektedir. Bu eserde Sabuncuoğlu, tiryâkların etki ve kullanım alanlarını tek tek sıralamakta ve tedavi sırasında hastalarında gördüğü olumlu ve olumsuz değişiklikleri de belirtmektedir.
Tiryâkların günümüze gelen uzantısı da Manisa’da yapılan şenliklerde dağıtılan Mesir Macunû’dur.
Bu çalışmada Sabuncuoğlu’nun Mücerreb-nâme’de verdiği tiryâk terkipleri ele alınarak içindeki droglar bugünkü literatürün ışığında çeşitli yönleriyle incelenerek tartışılacaktır.Anahtar Kelimeler: Tiryâk, 15. yüzyıl tıp tarihiTurkiye Klinikleri J Med Ethics 2006, 14:145-149
|
|
|
|
|
