|
|
Etik Bir Sorun Olarak Işkence
N. Yasemin OĞUZ*
* Assoc.Prof., Dept. of Deontology, Medical School of Ankara University, ANKARA, TURKEY
Bazı belirli normlar neredeyse kesindir ve bu nedenle bunları dengelemeye gerek kalmaz. Acının ve ıstırabın sebepsiz bir ceza olarak kullanılması biçiminde tanımlanan işkencenin yasaklanması bu normlar grubu içinde yer alır. İşkence, bir insana, onu cezalandırmak veya yıldırmak için, bilerek fiziksel ya da psikolojik açıdan acı çektirmek olarak tanımlanır.
Doktorlar aktif ya da pasif olarak işkence olayı içinde yer alabilirler. Eğer bir doktor, hastasını uygun bir biçimde muayene etmezse ya da onu hiç muayene etmezse; gözaltında ya da hükümlü bir hastayı bir otoritenin varlığında muayene ederse, hastanın muayene sırasında göz bağı ve/veya kelepçe takmasına izin verirse, muayene sırasında işkencenin izlerini görmezlikten gelirse veya farketmezse, ya da gerçekdışı raporlar yazarsa işkenceye pasif katılımla suçlanır. Doktorların hastanın sorgusu sırasında, herhangi bir zamanda, işkencenin izlerini gidermek girişimleri, işkenceye açık olarak katılımı gösterir. Eğer bir doktor işkencenin devam etmesi için katkıda bulunursa, işkencecilere yeni ve etkili işkence yöntemleri icat etmekte kullanacakları ipuçları sağlamak için hastasının tıbbi problemleri hakkındaki bilgileri açıklarsa ya da tıbbi bilgi birikimini kullanırsa, işkenceye aktif katılımla suçlanır. İşkenceye aktif ya da pasif katılım arasında ahlaksal olarak hiçbir fark yoktur.
Bir doktor işkence kurbanlarıyla olan görüşmeleri sırasında farklı türlerde etik ikilemlerle karşılaşabilirler. Bu ikilemlerin en önemlileri; bir doktor işkence kurbanını koruma yükümlülüğü ile hayatı arasında; tedavi işkencecinin amaçlarını elde etmesine yardımcı olduğunda, hastanın hayatını koruma ve sağlığını düzeltme sorumluluğu ile işkencenin devamına katkıda bulunma sırasında ve işkencenin haklı çıkarılabilir görüldüğü durumlarda üçüncü kişilerle işkence kurbanının çıkarları arasında seçim yapmaya zorlanabilir. Bütün uluslararası bildirgeler ve etik yönergeler doktorun işkenceye katılmamak biçimindeki ahlaksal sorumluluğunu vurgular. Ancak bu kuramsal metinler bu alandaki problemler için uygulanabilir ve pratik çözümler sunmaktan çok uzaktırlar.
Tanımı gereği sağlık, işkence tarafından ortadan kaldırılır; çünkü işkence bir insana yaşam boyu geri döndürülemeyecek zararlar verir. Bu nedenle işkence, doktorların ahlaksal ödev olarak ortadan kaldırmak zorunda oldukları bir olgudur.Anahtar Kelimeler: İşkence, Hekimlerin ödevleri, EtikT Klin J Med Ethics, 2000, 8:83-89
|
|
|
|
|
